De evaluatie rapporteert over de periode 1997/1998-2010. ‘In het voedsel worden minder resten van gewasbeschermingsmiddelen (residuen) aangetroffen en de kwaliteit van het oppervlaktewater is verbeterd’, is daarin te lezen, maar daarmee zijn de gestelde doelen niet gehaald.

Het doel ‘de concurrentiepositie van de Nederlandse land- en tuinbouw niet in gevaar te laten komen door het gevoerde beleid’, is over het algemeen wel behaald. Voor Nederland pakt het beleid, gezien het een waterrijk land is, wel strenger uit dan voor andere landen. Sectoren waarop het beleid het grootste nadelige effect had, waren de boom- en bloembollenteelt.

Oppervlaktewater

Vooral als het gaat om oppervlaktewater zijn nog wat slagen te maken. Op ruim de helft van de meetlocaties (in 2009) zijn meer gewasbeschermingsmiddelen aangetroffen dan de norm toelaat. Kijkend naar de milieubelasting van het oppervlaktewater, lijkt het beeld rooskleuriger en is te zien waartoe de inspanningen in ruim 10 jaar tijd hebben geleid: in 2010 is de milieubelasting met 85% afgenomen.

Doelstelling was echter een afname van 95%. Redenen die worden aangevoerd voor het niet halen hiervan zijn normstelling (normen voor effecten op waterorganismen en water-kwaliteitsbeleid lopen uiteen – zie ook evaluatie). Een andere genoemde oorzaak is het onzorgvuldig gebruik van middelen door telers.

Dat er al wel een reductie van 85% is gerealiseerd, heeft te maken met de toepassing van emissiereducerende (teelt)maatregelen, het verbieden van veel milieubelastende middelen en het gegroeide aanbod van minder milieubelastende beschermingsmiddelen.

Eten en drinken

Voornoemde maatregelen hebben er ook aan bijgedragen dat er minder ‘drinkwaterknelpunten’ zijn; oppervlaktewater is immers de grondstof voor drinkwater. Het aantal knelpunten is in de genoemde periode afgenomen met 75%. Doel was 95%.

Waar het de geteelde producten zelf betreft, is wel bereikt wat werd beoogd: 50% minder overschrijdingen van de residunorm (maximale hoeveelheid resten van gewasbeschermingsmiddelen). In 2010 was er sprake van 70% minder overschrijdingen dan in 2003.

Veilig werken

Een andere belangrijke conclusie uit het rapport is dat veilig werken onder telers een lage prioriteit heeft. Een knelpunt is de herbetredingstermijn: de wettelijk vereiste tijd tussen de behandeling van de gewassen met middelen en het weer betreden van het terrein waar dit gewas zich bevindt. Doordat er met minder (milieubelastende) middelen wordt gewerkt, blijkt de arbeidsveiligheid wel te zijn verbeterd.

Actieplan

Een volgende stap die wordt genomen, is het schrijven van een Nationaal actieplan duurzame gewasbescherming om geïntegreerde gewasbescherming te stimuleren en het gebruik van de middelen te verduurzamen. Alle lidstaten van de Europese Unie moeten zo’n plan eind dit jaar gereed hebben. 

De evaluatie is gebaseerd op diverse achtergrond-/deelrapporten van diverse kennis- en onderzoeksinstellingen (zie ook link). 

Foto: Wheat Field Gap van Andy Beecroft