Agroconvenant - 2008
Hét convenant waarin (het toenmalige) ministerie van LNV en de primaire sectoren: bos, natuurterrein, landschap en houtketen (BNLH-sector) afspraken hebben gemaakt over (het vergroten van) de beschikbaarheid en de inzet van biomassa uit natuur & landschap t.b.v. energietoepassingen e.d. (zie specifiek hfsk. 9)
Biomassa uit natuur & landschap Twee gezaghebbende studies van Alterra - Wageningen UR over hoeveelheden, kansen voor en knelpunten bij te winnen biomassa uit natuur en landschap.
> Spijker, e.a. (2007). Biomassa voor energie uit de Nederlandse natuur. Een inventarisatie van hoeveelheden, potenties en knelpunten.
> de Vries, e.a. (2008). Energie à la carte. De potentie van biomassa uit het landschap voor energiewinning.
> Presentatie Joop Spijker (2008): potentieel biomassa uit natuur en landschap
Beetsterzwaag, De Kachel als lichtend voorbeeld...
In Beetsterzwaag (gemeente Opsterland – Friesland) verwarmt een kachel gestookt op hout uit het omringend landschap Revalidatie Friesland en School Lyndensteyn. Dienst Landelijk Gebied (projectleider Dirk de Boer) heeft daarbij een initierende en stimulerende rol gespeeld. Agrarische natuurvereniging De Âlde Delte (vrz. Frans Postma) exploiteert de installatie en Triodos verzorgde de financiering. Enkele cijfers: warmtevermogen = 1 MWt; jaarlijks 4500 m3 houtchips ter vervanging van ca. 400.000 m3 gas; jaarlijks onderhoud 25 km houtwal, bij hakhoutcyclus 1/15 = ca. 400 km nodig.
> You Tube vertelt het verhaal van Dirk de Boer (DLG) en Frans Postma (De Âlde Delte).
> De folder waarmee in 2008 het openingsfeest werd gevierd.
> In 2010 heeft project Biomassa-installatie Beetsterzwaag onder naam Het landschap als bron van energie de (prestigieuze) P-NUTS Award gewonnen. Ter overtuiging van de jury schreef DLG een prachtige glossy...
> Het (milieutechnisch) verhaal vanuit gemeente Opsterland door SenterNovem (nu: Agentschap NL).
> Een technisch-economisch verhaal over Beetsterzwaag vanuit Verantwoorde Veehouderij Praktijknetwerk
Beschikbaarheid biomassa
Een omvangrijke studie naar de Beschikbaarheid van Nederlandse biomassa voor electriciteit en warmte in 2020 (Koppejan, e.a.,2009) in opdracht van SenterNovem (nu: Agentschap NL). Een brede blik op biomassa, niet alleen uit natuur & landschap.
BTG – Biomass Technology Group BV
BTG www.btgworld.com is al meer dan 20 jaar actief als (vooruitstrevend!) bedrijf in de biomassawereld; geeft niet alleen advies, maar ontwikkelt zelf ook risicodragend projecten.
Businesscase
Hoe bouw je een goede businesscase voor een biomassa WKK? Patrick Reumerman (www.regionoordveluwe.nl + BTG) geeft een overzicht.
Ecofys (www.ecofys.nl) ontwikkelde m.m.v. Probos (2008) een businesscase op basis van biomassa uit natuur en landschap voor de regio Beekbergse Poort
Eemland en Gelderse Vallei
Recente studie van BTG (2010) naar biomassastromen, -hoeveelheden en –potentie in / om stad Amersfoort. Rapport Kansen voor bio-energie in Amersfoort
Energie uit hout
Een kritisch geluid over de onwenselijkheid van het verstoken van (al het) hout http://www.probos.nl/home/pdf/Spil2008-01.pdf
Gelderland en haar visie op energie en biomassa
Aanpakken & Aanpassen: Gelders Klimaatprogramma ‘08-11 beschrijft het provinciale energie & klimaatbeleid. In opdracht van de provincie Gelderland schreven Joop Spijker (Alterra) en Martijn Boosten (Probos) Inzet van hout voor energie in de provincie Gelderland (2010)
Heldergroene Biomassa
Niet elke biomassastroom, betogen Stichting Natuur & Milieu en de Provinciale Milieufederaties in Heldergroene Biomassa (2008), is even groen; berm- en natuurbeheersgras scoren wel groen!
> Flyer Heldergroene biomassa
> Rapport Heldergroene biomassa
Houtkwaliteit
Twee leerlingen van Helicon Opleidingen Velp voerden een studie uit naar de kwaliteiten en toepassingsmogelijkheden van verscheidene houtsoorten. http://edepot.wur.nl/135160
Korte-omloop bossen (en biodiversiteit)
Energieplantages, meestal wilg of populier, aangeplant voor productie biomassa; exploitatie als hakhout (1 / 3 – 5 jr.). Areaal beperkt tot enige tientallen ha. Teelt zonder subsidie niet lonend, m.n. door lage energiekosten en de hoge (NL) grondprijzen. http://www.probos.net/bosdigitaal/html/doc_milieu_txt.html > Probos (Boosten, 2008) ) geeft een overzicht van groei en opbrengst van Flevo-energiehout > Anders dan gedacht herbergt korte-omloop bos wel degelijk een rijke flora & fauna! Artikel Energiehout biodiverser dan gedacht (2008)
Hakhout
Ook hakhout is interessant, maar wel moeilijk(er) oogstbaar... Probos (Jansen & Winterink, 2009) onderzochten mogelijkheden voor Innovatief beheer van essenhakhout in Natura 2000 gebied Kolland & Overlangbroek
> Een meer toegankelijk artikel met de hoogtepunten van dit rapport http://www.probos.nl/home/pdf/BosrevueOogst2003.pdf
Lankheet, waterpark het
Op de grens van Gelderland en Overijssel vindt onderzoek plaats naar de zuiveringsmogelijkheden van water m.b.v. riet (zie ook rieteconomie); geoogst riet wordt in jeugdinrichting tot brandbare briketten omgevormd en ter plaatse in kachel gebruikt. Website Waterpark het Lankheet
Logistiek
Transport- en verwerkingskosten van biomassa uit natuur en het landschap bepalen in sterke mate de prijs. Martijn Boosten, Jan Oldenburger en Jaap van den Briel (Probos), Jeroen Oorschot (www.borgmanbeheer.nl) en Martijn Boertjes (www.vandennagel.nl) analyseerden De logistieke keten van houtige biomassa uit bos, natuur en landschap in Nederland: stand van zaken, knelpunten & kansen.
> Een meer toegankelijk artikel hierover: Knelpunten en kansen voor houtige biomassa (2009)
Mooi Nederland – ministerie van VROM
Het programma Mooi Nederland werkt aan een kwaliteitsslag voor het landschap en financiert. Een aantal projecten richten zich binnen Mooi NL, onder de noemer van ‘energielandschappen’, expliciet op de verwaarding van biomassa uit natuur & landschap (economische drager). > Business-plan "Groen Goud uit Landschaponderhoud” (Gelderse Vallei / Utrecht) – ingediend door Landschapsbeheer Nederland (Rob Meijers) https://kennispleinmooinederland.vrom.nl/project/102/business_plan_groen_goud > Duurzame energiewinning uit het Nationaal Landschap Noordoost Twente – ingediend door Aequator (Ruud Mantingh) https://kennispleinmooinederland.vrom.nl/project/108/duurzame_energiewinning_uit_het_nationaal_landschap_noordoost_twente > Energieke integratie stad en landschap (o.a. Zutphen) – ingediend door Borgman Beheer (Jeroen Oorschot) https://kennispleinmooinederland.vrom.nl/project/99/energieke_integratie_stad_en_landschap > Energie Marke Haarlose Veld (Gld.) https://kennispleinmooinederland.vrom.nl/project/103/energie_marke_haarlose_veld > Mulligen Premium green – ingediend door Stichting Innovatielandgoed Mulligen (Ben Jeroense) https://kennispleinmooinederland.vrom.nl/project/106/mulligen_premium_green > Nieuwe energie voor landgoed Deelerwoud https://kennispleinmooinederland.vrom.nl/project/101/nieuwe_energie_voor_landgoed_deelerwoud
Jalo Biopellets BV – groene pellets!
In Ootmarsum (Ov.) staat de eerste fabriek in NL die houtpellets maakt van “groene biomassa” http://www.tctubantia.nl/regio/oldenzaal/article2352451.ece
Probos
www.probos.net zet zich als stichting in voor een zorgvuldige afweging van belangen en een gezonde financieringsbasis van het (Nederlandse) bos. Het (her)verwaarden van biomassastromen t.b.v. nieuwe toepassingen is daarbij een van de kansrijke richtingen.
Regionale aanpak biomassa – Raad voor het Landelijk Gebied
In 2008 bracht RLG een advies uit, getiteld Energie van eigen bodem, over regionale kansen voor biomassa en vooral de stimulerende randvoorwaarden daarbij.
Riet en andere natte biomassastromen
Innovatienetwerk Agro & Groen > www.innovatienetwerk.org (Ministerie ELI) heeft concept Rieteconomie ontwikkeld. Idee is om in laag NL een koppeling te leggen tussen de teelt van biomassa (riet / wilgen / grienden) t.b.v. waterbeheer (waterberging, anti-verdroging, waterzuivering), productie van energie (biobased economy), natuurontwikkeling én recreatie. Ofwel, een nieuwe landbouwvorm in natte (veen)gebieden, die daar bovendien bodemdaling tegengaat. Zie m.n. deze rapporten:
> Introductie rieteconomie (2007) > Biomassa in Laagholland (2009)
> De economie van het veenrietweidebedrijf - quickscan voor West-Nederland (2009)
Probos (2008) heeft ervaringskennis opgedaan binnen een praktijkexperiment met het maken van turven uit rietplaggen. Zie daarvoor ‘Persen van turf uit de Weerribben en de Wieden, mogelijk of luchtkasteel? Een onderzoek naar eigenschappen, praktische uitvoerbaarheid en mogelijke afzetmarkten.’ Turven van rietplaggen (2008)
Stoken op Streekhout
Om landschapsonderhoud in de Achterhoek (en de daaraan grenzende Duitse grensregio) economisch aantrekkelijker te maken is het EURREGIO-project Stoken op Streekhout > stokenopstreekhout.nl opgezet. Financiering door EU, Gelderland en Achterhoekse gemeenten. Drie NL agrarische natuurverenigingen nemen deel: ’t Onderholt – Vorden e.o. (http://www.onderholt.nl), PAN – Winterswijk-Meddo (www.agrarischenatuurverenigingpan.nl) en VAN Berkel & Slinge (vanberkelenslinge.nl); zij worden daarbij ondersteund door www.natuurlijkplattelandoost.nl Doelstelling voor SoS is drieledig: 1) verbetering van het landschap & biodiversiteit; economische waarde houtopstanden verhogen door valorisatie biomassa, mede door ontwikkeling managementsysteem 2) verbetering van milieu & klimaat; gebruik landschapshout te gebruiken als CO2-neutrale energiebron in milieuvriendelijke stookinstallaties 3) bijdrage leveren aan de lokale economie; door lokale afzet voor hak- en snoeihout en bevorderen samenwerking eigenaren & beheerders in vermarkten hout Een groep internationale studenten heeft binnen een onderzoekstraject (2010) van de Wetenschapswinkel antwoord gegeven op twee vragen: 1) Wat is het aanbod van streekhout? en 2) Wat is de kostprijs van het stookhout uit de streek? Project Streekhout stookhout, Wetenschapswinkel Wageningen UR
Vechstreek
De Wetenschapswinkel Wageningen UR heeft in de Vechtstreek (Ommen e.o.) voorwerk gedaan in een proces tot samenwerking van enkele regio-spelers (w.o. ROVA). Dit heeft uiteindelijk geleid tot een regulier onderzoeksproject. Meer informatie over dit traject:
Verslag bijeenkomst Regionale Biomassa Ommen (2008)
Project Afvoeren van biomassa uit natuurgebieden, Wetenschapswinkel Wageningen UR
Weerribben en Wieden
Staatsbosbeheer voert vanaf 2010 een project uit dat ten doel heeft het oogsten van biomassa met een meer efficiënte logistiek en een goede afzetmarkt betaalbaar(der) te maken, zodat een betere uitgangspositie ontstaat voor de terreinbeherende organisaties en de rietteeltsector, waardoor niet langer maaisel in het veld hoeft worden te verbrand. http://www.np-weerribbenwieden.nl/documents/documents/overlegorgaan-23-juni-2010/projectplan_biomassa_weerribben-wieden__aanvraag_staatsbosbeheer.pdf