Vogelpest of aviaire influenza wordt veroorzaakt door het aviaire influenzavirus. Van dit virus zijn virulente (ziekteverwekkend voor pluimvee) en niet-virulente vormen bekend. De ziekteverwekkende vormen (hoogpathogene virussen) veroorzaken vogelpest of hoogpathogene influenza. Daarvan zijn in Nederland twee uitbraken bekend: in 1926 en 2003.

De niet-ziekteverwekkende of laagpathogene virussen veroorzaken laagpathogene aviaire influenza. Hierop zou de term vogelgriep van toepassing kunnen zijn. Doordat er geen kenmerkende ziektebeelden zijn, moeten we aannemen dat hiervan vele uitbraken zijn geweest die nooit zijn opgemerkt.

Het virus heeft varianten die gevaarlijk kunnen zijn voor mensen. Bij de uitbraak van 2003 overleed een Nederlandse dierenarts, die betrokken was bij de ruiming. Het gevaar bestaat dat het virus zich aan zou kunnen passen aan de mens, zodat het gemakkelijk van mens naar mens verspreidt en zo een wereldwijde epidemie kan veroorzaken.

Er is een vaccin ontwikkeld om de dieren preventief te kunnen enten tegen vogelpest. Alleen Nederland en Frankrijk mogen hun pluimvee inenten. Andere landen uit de Europese Unie mogen het vlees en de eieren van deze dieren niet weigeren te importeren. Alleen buitenloopkippen en hobbykippen, eenden en ganzen mogen worden gevaccineerd. Inmiddels is een vaccinatiecampagne begonnen.

Het virus, dat de ziekte veroorzaakt, kan honderd dagen overleven bij een temperatuur rond het vriespunt. Bij hogere temperaturen kan het virus veel langer overleven, afhankelijk van het type virus, de temperatuur en het fysisch milieu. Het virus wordt primair verspreid door handel (handel in levende besmette vogels, besmette mest en besmet vlees dat voor voer gebruikt wordt), maar een rol voor wilde vogels is ook weggelegd in landen waar de ziekte inheems is.

• Vaccinatie van hobbypluimvee
• Vaccinatie van bedrijfsmatig gehouden pluimvee
• Beleidsdraaiboek Aviaire Influenza
• Beleid van de wereldgezondheidsorganisatie
• Meer publicaties