foto: Studio André Ruigrok

Dossier

Toolbox differentiatie

Hoe ga je om met niveauverschillen in de klas? Hoe verzorg je een scala van vmbo- en mbo-opleidingen op relatief kleine onderwijslocaties? Door te flexibiliseren en te differentiëren kunnen aoc’s het beste uit hun leerlingen halen en kleinschalig vakonderwijs betaalbaar houden. Deze toolbox geeft teamleiders en docenten hiervoor voorbeelden en praktische informatie. Ter inspiratie zijn praktijkvoorbeelden gefilmd en beschreven. Daarnaast is informatie verzameld over hoe leermiddelenbeleid en professionalisering kan bijdragen aan flexibiliseren en differentiëren.

Laat je inspireren door filmpjes, interviews, artikelen en beleidsdocumenten, richtlijnen, kaders en randvoorwaarden, en verwijzingen naar relevant leermateriaal.

3.4a_Praktijk.jpg

Praktijkvoorbeelden

Beschrijvingen en videopresentaties van de praktijk: casussen van locaties in het groene onderwijs die je inspireren.

Leerplein Vak en BioNaSk Terra MBO Emmen

De mbo-locatie Emmen van Terra werkt sinds schooljaar 2014-2015 aan de flexibilisering van haar onderwijs voor leerlingen op niveau 3 en 4. Alle Leerlingen krijgen twee keer een halve dag per week op een leerplein vakgericht onderwijs in combinatie met biologie, natuurkunde en scheikunde. Differentiatie vindt plaats op onder andere 9 vakrichtingen en Binas, niveau, tempo en toetsing. Iedere vakrichting heeft een eigen studiewijzer, vakgerelateerde opdrachten en toetsen. Van de teamleider vraagt het onderwijskundig leiderschap en onderwijsgevenden zijn docent, coach en begeleider. Met deze aanpak beoogt de school de integratie van deze avo-vakken in de vakrichting. De leerlingen krijgen daarnaast nog gewoon vakonderwijs.

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

Meer informatie

Doorlopende leerlijnen Groene Lyceum AOC Oost Almelo

In 2007-2008 gingen op verschillende aoc's zogenaamde Groene Lycea van start. Het is een opleiding voor leerlingen die qua niveau naar de havo zouden kunnen, maar ook graag met hun handen bezig zijn en willen leren in een beroepsgerelateerde context.

Op het Groene Lyceum krijgen ze algemeen vormende en exacte vakken op het niveau van de havo en ze krijgen beroepsgerichte vakken zoals techniek, VAP (Verwerking Agrarisch Producten), bloem en dier. Na drie jaar krijgen ze beroepsgerichte vakken op mbo-niveau. Het vijfde jaar en – afhankelijk van de locatie en van wat de leerling na de opleiding verder wil – soms ook het zesde jaar, volgen ze op het mbo. Na vijf jaar of zes jaar hebben deze leerlingen dus een vmbo- en een mbo-diploma. Vervolgens kunnen ze via een verkorte route een verwante hbo-opleiding volgen.

AOC Oost Almelo startte in 2007 met het Groene Lyceum. De leerlingen werken er in individuele leertrajecten en krijgen tijdens de opleiding in toenemende mate zelf de regie. Differentiatie is daarbij een belangrijk uitgangspunt met consequenties voor leermiddelen en de competenties van leerkrachten.

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

Meer informatie

Flexibel leren MBO 1-2 Nordwin College Heerenveen

Flexibel Leren MBO 1-2 is de vernieuwde aanpak van het concept PAS Groen zoals AOC Friesland (tegenwoordig Nordwin College) dat vanaf 2008 op al haar locaties introduceerde voor mbo BOL niveau 1 en 2-opleidingen.

PAS betekent Praktijk, Arbeid, Scholing. In het aangepaste concept dat vanaf 2014 is ingevoerd, hebben de leerlingen 2 dagen theorie op school, 2 dagen praktijk en 1 projectendag die met projectopdrachten wordt ingevuld op diverse locaties (bedrijf, school, elders) in diverse leergroepjes.

Met deze aanpak wil de school leerlingen medeverantwoordelijk maken voor hun leerproces en hunzelfredzaamheid en zelfstandigheid vergroten. Leerlingen kunnen hun opleiding in tussen de 1 en 2 jaar afronden.

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

Meer informatie

Wikiwijs leermiddelenplein 4Groen

De vier aoc’s in het noord-oosten van het land - Terra, De Groene Welle, Oost en Nordwin College - werken samen bij de afstemming van hun curricula in het mbo en het arrangeren van bijbehorende leermaterialen. Ze maken daarvoor gezamenlijk arrangementen in Wikiwijs voor zes vakgebieden.

De vier aoc's doen dat om opleidingen met krimpende studentenaantallen te kunnen blijven aanbieden, tegemoet te komen aan de vragen vanuit bedrijven in de regio om meer afstemming en de kwaliteit van het lesmateriaal te verbeteren. Door de mogelijkheid te kiezen uit deze arrangementen en de overige beschikbare leermiddelen en toetsen, is differentiatie in leren mogelijk omdat docenten zelf vanuit één back office leerroutes kunnen samenstellen voor hun leerlingen.

Voor docenten betekent het dat ze over de basisvaardigheden voor werken met digitaal lesmateriaal moeten beschikken en voor het inzetten van deze digitale leermiddelen in de les.

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

Meer informatie

2.1a_Leermiddelenbeleid.jpg

Leermiddelenbeleid

Kennis van en ervaringen met leermiddelenbeleid vanuit het perspectief van flexibilisering en differentiatie.

Achtergrondinformatie

  • Passend en flexibel digitaal leermateriaal voor elke leerling
    Brochure van de VOraad en POraad over moderne leermiddelen en slim gebruik van ict om in te spelen op verschillen tussen leerlingen.
  • Hoe? Zo! Leermiddelenbeleid in het mbo, saMBO-ICT/Kennisnet 2014.
    Uitgave in de Hoe? Zo! reeks voor bestuurders en leidinggevenden in het mbo. Over hoe leermiddelenbeleid en digitaal leermateriaal een rol kan spelen bij flexibilisering en maatwerk.
  • Wikiwijs, groene leerarrangementen
    Op deze pagina kun je zoeken naar leermateriaal binnen het keurmerk groene arrangementen. Plaats een zoekopdracht in het zoekvenster bovenin het scherm en zie welk leermateriaal er beschikbaar is in Wikiwijs.
  • Rekengroen, Rekenen in de groene praktijk, AOC Raad, 2013.
    In opdracht van de AOC raad heeft het project RekenGroen praktijkgerichte modules ontwikkeld voor het aanleren en onderhouden van het rekenen op niveau 2F, zowel voor de bovenbouw van het vmbo en de aansluitende mbo-opleidingen.
  • Van ontzorgen naar zorgen Uitgave Ontwikkelreeks 2009, Ontwikkelcentrum
    Leermiddelenbeleid bekeken vanuit de driehoek schoolboeken, ICT en personeel. Dit model geeft helder inzicht hoe deze drie zich verhouden in de modellen van het leermiddelbeleid.
  • Leermiddelenvo.nl
    Informatie voor scholen over leermiddelenbeleid van Stichting VO-content en de VO-raad..

    Artikelen

    Video's

    - Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

    In deze video geven de PO- en VO-raad in het Programma van Eisen Leermiddelen; een inventarisatie van wensen en eisen van scholen uit het primair- en voortgezet onderwijs op het gebied van (digitale) leermaterialen.

    • Leermiddelenbeleidsplan in de praktijk Directie, leraren en leerlingen van het Oranje Nassau College in Zoetermeer vertellen leermiddelenbeleid voor hen in de praktijk betekent. (bron:Leraar24)
    • Leermiddelenbeleidsplan Leermiddelenbeleid geeft helderheid over de onderwijsvisie van de school en welke leermiddelen daarin passen. In de video zie je een school die aan het leermiddelenbeleidsplan werkt. (bron:Leraar24)

    2.2a_Professionalisering.jpg

    Professionalisering

    Kennis van en ervaringen met professionalisering vanuit het perspectief van flexibilisering en differentiatie. Vindbaar op onderwijsniveau

    Achtergrondinformatie

    Artikelen

      Het gaat steeds beter

      Activerende werkvormen voor de opleidingspraktijk Auteur: Lia Bijkerk & Wilma van der Heide Nederlands, 483 pagina's, Bohn Stafleu van Loghum, januari 2015
      Activerende werkvormen voor de opleidingspraktijk Auteur: Lia Bijkerk & Wilma van der Heide Nederlands, 483 pagina's, Bohn Stafleu van Loghum, januari 2015

      Handboek voor de onderwijspraktijk Auteur: Peter Teitler Nederlands, 360 pagina's, Coutinho, april 2013
      Handboek voor de onderwijspraktijk Auteur: Peter Teitler Nederlands, 360 pagina's, Coutinho, april 2013
      Variatie en differentiatie in de praktijk Auteur: Piet Hoogeveen & Jos Winkels Nederlands, 376 pagina's, Koninklijke Van Gorcum bv, maart 2014.
      Variatie en differentiatie in de praktijk Auteur: Piet Hoogeveen & Jos Winkels Nederlands, 376 pagina's, Koninklijke Van Gorcum bv, maart 2014.

    Laatste wijziging aan dit dossier:

    30 oktober 2015

    Bron introfoto: Studio André Ruigrok