Bron: Brecht Kaspers (VHL)

Dossier

Landschapsbeheer

Voorheen moest de terreinbeheerder vooral zorg dragen voor het beheren van de natuur in zijn terrein, nu moet hij ook rekening houden met de positie van zijn terrein in het landschap (hydrologie, natuur­netwerken), en in de maatschappij (beleving, opbrengsten, waterberging).
Natuur moet gaan meeliften met andere maatschap­pelijke ontwikkelingen en meerdere functies gaan vervullen.

Bron: Brecht Kaspers (VHL)

Positie in het landschap

Ecologen, hydrologen en bodemkundigen waren vroeger veelal parallel aan elkaar bezig met onderzoek naar het landschap. Tegenwoordig heeft het onderzoek op landschapsschaal gestalte gekregen in de vorm van de ecohydrologie waarin de samenhang tussen de hiervoor genoemde disciplines onderzocht wordt.

Lees meer

Deze interdisciplinaire aanpak geeft belangrijke inzichten in de waarden van het landschap en hoe deze te behouden, te versterken, maar ook beter te benutten. Aan de beheerder de taak om hier de praktische invulling aan te geven (bijvoorbeeld het inpassen van de ecologische hoofdstructuur of het zoneren van zijn terrein in de vorm van bufferzones rondom kwetsbare natuur).

Landschap en maatschappij

Landschapsplanning is voortdurend onderhevig aan maatschap­pelijke ontwikkelingen en/of trends. Dit maakt dat de beheerder moet nadenken over een duurzame manier van terreinbeheer.

    Lees meer

    Hierin is belangrijk dat hij of zij continu rekening houdt met de wensen van de gebruikers van het gebied en de betaalbaarheid van het beheer. Dit vergt veel communicatieve vaardigheid van de beheerder. Het landschap moet duurzaam ingericht en beheerd gaan worden. Dit houdt ook in dat er slim en verantwoord omgegaan moet worden met natuurlijke grondstoffen of reststromen uit natuurbeheer.

    Meer informatie

    Bron: Brecht Kaspers (VHL)

    Nederland Waterland

    Water speelt in het Nederlandse landschap een belangrijke rol. In de laagveengebieden vindt al eeuwen bemaling plaats om te kunnen boeren en wonen. Op de hogere zandgronden in het oosten en zuiden van het land is er daarentegen veelal een tekort aan water en kampt men met verdrogings­problematiek binnen vele (natuur)gebieden.

    Lees meer

    Het peilbeheer is dus erg belangrijk. Het plaatsen van dammen, het dempen van sloten of bijvoorbeeld het inlaten van water kunnen helpen om het terrein vochtig genoeg te houden. De terreinbeheerder moet hierbij goed nagaan wat de effecten zullen zijn van de ingrepen in het watersysteem.

    Voor de terreinbeheerder binnen Nederland is de waterkwantiteit of een onvoldoende waterkwaliteit vaak een knelpunt in zijn gebied. De overheid schrijft daarom regels voor in het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW) om de waterkwantiteit en -kwaliteit te waarborgen.

    Meer informatie

    Bron: Brecht Kaspers (VHL)

    Terreinbeheer

    Het Nederlandse landschap kenmerkt zich door de kleinschaligheid van het landgebruik. Natuurgebieden grenzen veelal direct aan landbouwenclaves of stedelijk gebied.

    Lees meer

    Landbouwinvloed (vermesting via het grondwater of lucht) of urbane effecten (recreatie, licht, geluid) stoppen echter niet bij de gebiedsgrenzen. De terreinbeheerder zal daarom zijn gebied zo moeten zoneren dat de gewenste natuur het minst last heeft van deze randinvloeden.

    Hiervoor worden zogenaamde bufferzones aangewezen. Binnen natuurterreinen zelf moet daarnaast nog beheer plaatsvinden om het gewenste natuurtype te ontwikkelen of behouden (door maaien, begrazing, dunnen, plaggen, etc.)

    Patroonbeheer of procesbeheer

    Beheermaatregelen zoals plaggen of maaien vallen onder het zogenaamde patroon­beheer. Hierbij is het beheer toegespitst op het voorkomen van specifieke soorten op een bepaalde plaats.

    Lees meer

    Patroon­beheer is in Nederland nodig omdat veel dynamisch natuurlijke processen (zoals brand, overstromingen, (zand)verstuivingen, etc.) dermate ingepalmd zijn dat het noodzakelijk is geworden om zelf voor de nodige verstoring binnen het systeem te zorgen.

    Wenselijker is het dat de natuur dit zelf doet. Bij het zogenaamde procesgericht natuur­beheer laat je de natuur haar gang gaan na het creëren van specifieke condities. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het herstel van de dynamiek binnen de duinen.

    Meer informatie

    Laatste wijziging aan dit dossier:

    12 april 2017

    Foto: Brecht Kaspers (VHL)