De website www.gewasbeschermingsmaatregelen.nl geeft informatie over gewasbeschermingsmaatregelen in plantaardige teelten die bijdragen aan het verlagen van milieubelasting en het stimuleren van geïntegreerde gewasbescherming.

Wageningen UR heeft deze maatregelen beschreven voor de belangrijkste gewassen per sector. Het gaat hierbij om de sectoren akkerbouw, vollegrondsgroenten, bloembollen, boomteelt, fruitteelt, glasgroenten, bloemisterij en champignons. De website vermeldt de belangrijkste maatregelen en biedt inzicht in de ontwikkeling in de implementatie van de maatregelen in de praktijk. Klik hier om naar de website te gaan.

Op initiatief van LNV hebben diverse partijen in 2003 een convenant gesloten over het gezamenlijk streven naar duurzame gewasbescherming. Doel is onder meer een reductie van de milieubelasting van 95 procent in 2010 t.o.v 1998.

Naast LNV, de initiatiefnemer, hebben  VROM, Stichting Natuur & Milieu, LTO Nederland, Agrodis, Nefyto, VEWIN en Unie van Waterschappen het convenant ondertekend. Daarin is vastgelegd wat betrokkenen met elkaar willen bereiken en hoe zij dit willen bereiken. Zij hebben afspraken gemaakt over rollen en verantwoordelijkheden en ze hebben een programma met actiepunten opgesteld (Afsprakenkader Gewasbeschermingsbeleid). In 2004 en 2006 is het afsprakenkader gewijzigd en aangevuld.

Meer informatie is te vinden op de website van de rijksoverheid

Om gewasbeschermingsmiddelen te mogen kopen en toepassen is een vakbekwaamheidsbewijs nodig, ook wel spuitlicentie genoemd. U verkrijgt de licentie door het volgen van een cursus op een aoc. U sluit decursus af met een examen.

Om gewasbeschermingsmiddelen te mogen kopen en toepassen is een vakbekwaamheidsbewijs nodig, ook wel spuitlicentie genoemd. U verkrijgt de licentie door het volgen van een cursus op een aoc. U sluit decursus af met een examen.

Wanner u een licentie heeft, moet u die elke vijf jaar vernieuwen. Hiervoor moet u een aantal kennisbijeenkomsten volgen. Op de site van  Bureau erkenningen kunt u informatie vinden over de beschikbare kennisbijeenkomsten en u kunt u studievorderingen volgen.

Voor veiligheid en milieu is het belangrijk te weten hoe met gewasbeschermingsmiddelen moet werken. Voor het bedrijfsleven zijn er keuzetabellen om in één keer te kunnen bepalen welke persoonlijke beschermingsmiddelen nodig zijn voor het gebruikte middel

Klik hier om naar de 'keuzetabel glastuinbouw' te gaan
Klik hier om naar de 'keuzetabel open teelt' te gaan

Om op een leuke en interactieve manier meer te leren over de manier waarop veilig met gewasbeschermingsmiddelen om gegaan kan worden is een spel opgezet.
Om het spel te spelen, klik hier.
Om de quiz te doen, klik hier.

Vanaf maart 2010 is er een nieuwe website voor de glastuinbouw en hoveniers die een toolbox aanbiedt om veiliger te werken met bestrijdingsmiddelen. Klik hier om naar de website van "Bescherm" bewust te gaan. De site bevat informatiebrochures, toolboxkaarten, diverse affiches en een stoffenwijzer. De site is een initiatief van FNV Bondgenoten en Productschap Tuinbouw.

In de Wet Gewasbeschermingsmiddelen en Biociden is via de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) geregeld dat iedereen die met gewasbeschermingsmiddelen werkt beschikt over een gewasbeschermingsplan.

In de wet staat dat 'een ieder die met het oog op gebruik in enig jaar gewasbeschermigsmiddelen voorhanden of in voorraad heeft, of voornemens is gewasbeschermingsmiddelen te gebruiken of onder zijn verantwoordelijkheid dan wel in zijn opdracht te laten gebruiken, beschikt over een gewasbeschermingsplan voorzover het gaat om de inzet van middelen die zijn toegelaten voor professioneel gebruik.' Het betekent dat de betrokkenen een een administratie bij moeten houden waaruit blijkt:

• de naam en het toelatingsnummer
• de datum
• het perceel met de oppervlakte
• de gebruikte hoeveelheid

Voorbeelden van gewasbeschermingsplannen treft u aan op onderstaande internetpagina:

• Gezonde boom- en vasteplantenteelt

Optimaal werkende spuitapparatuur is essentieel, niet alleen voor een goede verdeling van de spuitvloeistof over het gewas en dus een goede bestrijding, maar ook om de emissie naar bijvoorbeeld een naburig gewas, de lucht, de bodem en het oppervlaktewater

Naast het eigen onderhoud aan uw apparatuur kunt u veldspuiten en boomgaardspuiten laten nakijken door een erkend keuringsstation. Voor zowel veldspuiten als boomgaardspuiten is een dergelijke keuring verplicht.  Bij een keuring worden onder andere de manometer, de dopafgifte en de hoogtemeter gecontroleerd. Zo nodig worden onderdelen vervangen of bijgesteld. De keuring moet worden uitgevoerd door een keuringsbedrijf dat erkend is door de SKL (Stichting Kwaliteitseisen Landbouwtechniek). Na goedkeuring wordt op de spuit de SKL-goedkeuringssticker aangebracht.

Sinds 1 juli 2006 is de keuringsfrequentie gewijzigd van tweejaarlijks naar driejaarlijks.Voordat u naar het SKL-keuringsstation gaat, kunt u een aantal onderhoudszaken zelf uitvoeren. De SKL heeft een brochure met tips, adviezen en een checklist voor deze werkzaamheden.

Voor meer informatie kunt u terecht op de website van SKL

Het Verpakkingenconvenant gaat uit van de gedachte dat alle partijen medeverantwoordelijk zijn voor het probleem van resten en gebruikte verpakkingen van gewasbeschermingsmiddelen. De belangrijkste onderdelen worden hieronder toegelicht.

Het convenant werd eind 1988 door de overheid (ministeries van VROM, LNV, SZW en WVC (nu VWS)) en het bedrijfsleven (toelatinghouders/fabrikanten, handelaren en het landbouwbedrijfsleven) ondertekend. Na de ondertekening zijn alsnog enkele toelatinghouders toegetreden tot het convenant. Het convenant wordt dus door zo goed als alle betrokkenen onderschreven.

Een van de onderdelen van het convenant is dat toelatinghouders die het convenant hebben ondertekend het STORL-vignet (=geregistreerde beeldmerk van de Stichting Opruiming Restanten Landbouwbestrijdingsmiddelen) op de verpakking mogen voeren. Dit beeldmerk mag niet worden gevoerd door fabrikanten en toelatinghouders die het convenant niet hebben ondertekend.
Verwijderingszinnen

De toelatinghouders die het convenant hebben ondertekend, zijn verplicht één van de volgende 'verwijderingszinnen' op de verpakking te vermelden. Deze zinnen geven aan wat een gebruiker met de verpakking moet doen:

• Deze verpakking is bedrijfsafval, mits deze is schoongespoeld, zoals wettelijk is voorgeschreven.
• Deze verpakking is bedrijfsafval, nadat deze volledig is geleegd.
• Deze verpakking dient nadat deze volledig is geleegd te worden ingeleverd bij een KCA-depot. Informeer bij uw gemeente.

Oftewel:

• Leegmaken, spoelen, bedrijfsafval.
• Leegmaken, bedrijfsafval.
• Leegmaken, klein gevaarlijk afval (voorheen klein chemisch afval).

De meeste verpakkingen moeten worden schoongespoeld. Toch zijn er ook (verpakkingen of formuleringen van) gewasbeschermingsmiddelen waarbij dit niet kan of mag, zoals bijvoorbeeld gewasbeschermingsmiddelen die niet worden vermengd met water (granulaten en stuifpoeders).  Lege verpakkingen van gewasbeschermingsmiddelen waarbij een doodshoofd op het etiket is vermeld, vallen altijd onder de categorie 'klein gevaarlijk afval'.

Verplicht spoelen

In het Convenant is verder afgesproken dat het landbouwbedrijfsleven een verordening vaststelt die gebruikers van gewasbeschermingsmiddelen verplicht direct na het leegmaken van de verpakking deze te spoelen met voorgeschreven apparatuur. Om het schoonspoelen praktisch mogelijk te maken, is overeengekomen dat toelatinghouders de formuleringen van gewasbeschermingsmiddelen en/of de verpakkingen hiervoor aanpassen. Zie tevens paragraaf 3.

Inleveren

Resten van gewasbeschermingsmiddelen dienen op de eerste plaats zo veel mogelijk te worden voorkomen. Aangebroken verpakkingen kunnen in het kader van het convenant worden ingeleverd bij een KCA-depot (Klein Chemisch Afval).
De handelaar die het gewasbeschermingsmiddel heeft verkocht, is verplicht onaangebroken verpakkingen zonder verplichte creditering terug te nemen van de gebruiker. Deze afspraken hebben overigens geen gevolgen voor de bestaande retourregeling voor vaten van vloeibare grondontsmettingsmiddelen.

Voorlichting

De toelatinghouders/fabrikanten, de handelaren en het landbouwbedrijfsleven moeten actief voorlichting geven over de wijze van verwijdering van de resten en lege verpakkingen. De rijksoverheid heeft aangegeven daar waar noodzakelijk, met name naar lagere overheden en andere overheidsinstellingen toe, bekendheid te geven aan de afspraken en de invoering daarvan in de praktijk mede te stimuleren.  Het convenant geldt voor onbepaalde tijd met een opzegtermijn van 1 jaar

Volgens het verpakkingsconvenant moeten gebruikers van gewasbeschermingsmiddelen verpakkingen na het leegmaken spoelen met voorgeschreven apparatuur. Het tijdelijk opslaan van lege verpakkingen is niet toegestaan.

De verordening is opgesteld door het Landbouwschap en vervolgens overgenomen door het Productschap Tuinbouw en het Hoofdproductschap Akkerbouw (Verordening PT reiniging verpakkingen gewasbeschermingsmiddelen 1997 resp. Verordening HPA Reiniging Verpakkingen Gewasbeschermingsmiddelen 2003).

Verplicht of vrijwillig

Zo nu en dan komt de opmerking dat het niet verplicht is om lege verpakkingen te spoelen, omdat het hier slechts gaat om een onderdeel uit een convenant. Dat is niet juist. In het convenant is afgesproken dat het landbouwbedrijfsleven een verordening maakt. De uiteindelijke Verordening reiniging verpakkingen gewasbeschermingsmiddelen heeft een zelfde rechtskracht als alle andere verordeningen van de productschappen en wordt ook als zodanig door de Algemene Inspectiedienst (AID) gecontroleerd.

Spoelinrichting

De verordening is tot stand gekomen op basis van een onderzoek van het IMAG in Wageningen. De algemene conclusie van dit onderzoek was dat alle onderzochte verpakkingen met de ontwikkelde apparatuur in een spoeltijd van 20 seconden en een druk van 3 bar zijn schoon te spoelen. Hierbij wordt voldaan aan de eisen in het kader van de Wet Chemische Afvalstoffen.
Bovendien werd in het rapport geconcludeerd dat er nog enkele gunstige neveneffecten waren, zoals het niet optreden van stuifeffecten of het belangrijk beperken daarvan. Verder kan het fust na het spoelen veilig worden gehanteerd.

Het is niet juist als gesteld wordt dat op iedere spuitmachine een spoelinrichting aanwezig dient te zijn. De verordening schrijft namelijk alleen voor dat de verpakking 'onmiddellijk en aansluitend op de lediging ervan in de spuitapparatuur' gereinigd dient te worden met daarvoor voorgeschreven apparatuur.
De constructie van de apparatuur is nauwkeurig omschreven in de verordening. Als wordt afgeweken van de gestelde maten in de verordening is een typekeuring van de apparatuur noodzakelijk. Deze typekeuring wordt uitgevoerd door het IMAG te Wageningen. De gebruiker van de spoelapparatuur mag er vanuit gaan dat als hij gedurende 30 seconden spoelt, niet meer dan 0,01% van het oorspronkelijke gewicht van de inhoud overblijft op de verpakking.  Gespoelde verpakkingen dienen te worden aangemerkt als bedrijfsafval. In paragraaf 4 wordt hier nader op in gegaan.

Jaarlijks wordt via de Stichting Opruiming Restanten Landbouwbestrijdingsmiddelen circa 35.000 kg aan resten en niet-spoelbare verpakkingen van gewasbeschermingsmiddelen ingeleverd bij de gemeentelijke depots voor klein chemisch afval (KCA).

Kosten die deze depots maken voor afvoer en vernietiging van dit afval kunnen door de gemeenten worden gedeclareerd bij de STORL. De stichting wordt gefinancierd door de toelatinghouders die het STORL-convenant hebben ondertekend,. Telers kunnen daardoor kosteloos restanten en verpakkingen inleveren van gewasbeschermingsmiddelen die geproduceerd zijn door de bedrijven die het STORL-convenant hebben ondertekend.

Eem declaratie kon worden ingediend bij STORL :

• binnen drie maanden na afloop van het kalenderjaar;
• op basis van de originele STORL-formulieren.

Meer informatie is te vinden op de website van Storl (www.storl.nl)

Ondernemers en onderzoekers hebben in het praktijknetwerk Telen met toekomst samengewerkt aan kennisontwikkeling. Doel van het netwerk is het zo breed mogelijk toepassen van duurzame gewasbescherming en bemesting in de praktijk.

Het praktijknetwerk Telen met toekomst is in 2004 opgericht. Doel van het netwerk is het zo breed mogelijk toepassen van duurzame gewasbescherming en bemesting in de praktijk, met behoud van opbrengst en kwaliteit. De kaders worden gegeven door het convenant gewasbescherming en de gebruiksnormen voor bemesting.

Het praktijknetwerk Telen met toekomst vervult een spilfunctie in de kenniscirculatie over duurzame gewasbescherming en bemesting. Zij stimuleert de toepassing van beschikbare kennis in de praktijk van de agrarisch ondernemer, knelpunten vormen de basis voor verder onderzoek en beleid.

Vanaf 2008 wordt in de sectoren akkerbouw, vollegrondsgroenteteelt, bloembollenteelt, boomkwekerij, fruitteelt en glastuinbouw nieuwe kennis samen met ambitieuze ondernemers en stakeholders regio-, sector- en gewasspecifiek getest en doorontwikkeld. Haalbaar en effectief gebleken methoden en technieken worden onder de aandacht gebracht van zo veel mogelijk collega ondernemers. Hiertoe wordt gezocht naar nieuwe samenwerkingsvormen tussen agribusiness, overheden, waterschappen, toeleveranciers en belangenbehartigers.

Het project wordt uitgevoerd door Praktijkonderzoek Plant en Omgeving (PPO) en DLV Plant. Samen streven zij naar een duurzame teelt en breed gedragen oplossingen in de praktijk. De opdrachtgever is het ministerie van LNV/VROM.

Meer informatie vindt  u op de website: www.telenmeettoekomst.nl

Het stimuleringsprogramma Spade verzamelt zoveel mogelijk kennis over duurzaam bodembeheer en agrobiodiversiteit, zowel uit studie en onderzoek als kennis en ervaringen vanuit de agrarische praktijk.

Dit levert informatie op die prima toepasbaar is in de praktijk van een agrarisch bedrijf. (Uitgaande van het behoud en/of verbetering van het finanieel bedrijfsrendement van agrarische activiteiten en de versteviging van de 'license to produce'.) Het portaal van Spade-portaal biedt bruikbare kennis en nuttige tips. Lees meer op www.spade.nl

In het project ‘Schone bronnen, nu en in de toekomst’ werken drinkwaterbedrijven, de gewasbeschermings- middelenindustrie, waterschappen en de land- en tuinbouwsector samen aan schoner water.

De deelnemers aan het project zoeken naar oplossingen voor gewasbeschermingsknelpunten in water. Zo zijn er oplossingen gevonden voor stoffen als bentazon, carbendazim, isoproturon, methomyla, MCPA, dimethenamid-p, pirimifos-methyl, dichlobenil of 2,4-D.

Het project zorgt ook voor ontsluiting van kennis. Zo zijn er spuitlicentie-cursussen over emissieroutes ontwikkeld. Meer informatie vindt u op www.schonebronnen.nl