Video Metropolitane landbouw. Bron: TransForum

Dossier

TransForum, samenwerken voor duurzame landbouw

TransForum heeft in de periode 2005-2010 gewerkt aan een duurzame ontwikkeling van de Nederlandse land- en tuinbouw. Samen met ondernemers, overheidsmedewerkers, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties en kenniswerkers zijn tientallen duurzame innovaties in de praktijk gebracht.

Alle innovaties hebben gemeenschappelijk dat de landbouw weer wordt verbonden met zijn stedelijke omgeving. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om professionele zorgverlening door boeren, diervriendelijke kippenstallen waarvan de eieren drie sterren krijgen van de Dierenbescherming, een agropark waarin glastuinbouw gebruik maakt van restwarmte en CO2 van industrie in de buurt.

Deze innovaties laten duidelijk zien dat de Nederlandse landbouwsector een duurzame toekomst heeft. Dan moeten we wel samen de schouders eronder zetten en blijven innoveren. De richting daarvoor is in het TransForumprogramma aangegeven: metropolitane landbouw.

Metropolitane landbouw

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

De essentie van metropolitane landbouw is dat de verstedelijkte omgeving juist enorme kansen biedt voor een duurzamere ontwikkeling van de landbouw. Maar ook dat de landbouw onmisbaar is voor een duurzamere ontwikkeling van de stedelijke gebieden. Door de interactie tussen landbouw en stedelijke omgeving ontstaan nieuwe verbindingen. Deze zijn inspiratiebron voor innovaties, zijn winstgevend, respecteren het milieu en verbeteren het welzijn van mens en dier.

Innovatieve praktijkprojecten

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

In de innovatieve praktijkprojecten van het innovatieprogramma TransForum ligt de nadruk op de vertaling van inventieve ideeën naar nieuwe business. Naar nieuwe meer duurzame agrarische bedrijvigheid dus. We zoeken uit wat de duurzaamheidsprestaties van de projecten zijn en zoeken ook naar verbeterpunten en handvatten voor verdere ontwikkeling. Drie voorbeeldprojecten laten zien wat er met de verbindende strategieën duurzaam verbeteren, duurzaam verwaarden en duurzaam vernieuwen bereikt is.

Lees meer

Nieuw Gemengd Bedrijf is een systeeminnovatie met als voordelen het sluiten van kringlopen, meer dierenwelzijn, de reductie van transport en efficiënt grondgebruik.

Het Rondeel is een technologische en organisatorische innovatie met als gevolg een integrale duurzame stal.

Landzijde is een innovatie waarbij het mes aan twee kanten snijdt. Het levert een win-win situatie op voor twee verschillende branches. Door marktgericht te kijken in plaats van aanbodgericht ontstaan duurzame waarden.

Kennisprojecten

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

De kennisprojecten van het innovatieprogramma TransForum zijn gericht op het organiseren van leren, het stimuleren van reflectie en het ontwikkelen van algemene inzichten, instrumenten en methodieken. Ze richten de aandacht op hoe we kunnen leren innoveren. Drie voorbeelden laten zien hoe we zo de transitie naar meer duurzame landbouw ondersteunen.

Lees meer

Verankering 3P-incentives
Bij Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) wordt nog vaak gedacht in termen van aanpassingen van bestaande systemen. Het gaat dan bijvoorbeeld om het aankopen van gevalideerde oplossingen of het uitbesteden van innovatie aan een derde partij. Men is gespitst op het voldoen aan geformuleerde duurzaamheidnormen. Op doing things better. Maar de opbrengst is dan vaak gering en MVO is zo een extra activiteit die primair leidt tot toegevoegde kosten.

TransForum als mode-2 intermediair
Echt duurzame ontwikkeling vraagt om een onafhankelijke grensorganisatie. Een organisatie die verbindingen legt tussen wetenschap en praktijk, tussen ondernemers en ontwikkelaars, tussen boeren en beleid. Een organisatie die aanzet tot een verandering in de relaties tussen verschillende maatschappelijke domeinen en subsystemen. Want pas als dat gebeurt, komen nieuwe vormen van kennisproductie, probleemaanpak, bedrijfsvoering en beleid maken tot stand.

Transitiemonitoring
De visie metropolitane landbouw streeft veranderingen na in de structuur, cultuur en werkwijze van het huidige landbouwsysteem. Daarom is het ook een transitievisie: een visie die richting wil geven aan veranderingen en projecten verbindt aan maatschappelijke meerwaarde.

Wetenschappelijke projecten

- Helaas, uw cookie-instellingen zijn zodanig dat de Video niet getoond kan worden - pas uw permissie voor cookies aan

In de wetenschappelijke projecten van het innovatieprogramma TransForum draait het om onderzoek. We leggen er hardnekkige vragen uit de praktijkprojecten onder de loep om betekenisvolle kennis te kunnen ontwikkelen. Kennis die de transitie naar meer duurzame landbouw stimuleert. Vijf projecten geven daar een beeld van.

Lees meer

Beelden van duurzame ontwikkeling
Het wetenschappelijk project Beelden van duurzame ontwikkeling onderzoekt de beelden die mensen hebben van duurzaamheid en duurzame landbouw. Dat onderzoek levert uiteindelijk kennis en tools op om beter om te gaan met beeldvorming in innovatieve projecten. En daardoor is de kans op succes groter. Inventies voor duurzame ontwikkeling.

Organiseren van innovaties en transities
Aan de hand van patronen, mechanismen en factoren die in het verleden fundamentele veranderingen in de agrarische sector tot stand hebben gebracht kijken we welke invloed die kunnen hebben op toekomstige transities. En wat blijkt? De meeste veranderingen zijn geleidelijk tot stand gekomen. Innovaties in bestaande systemen zorgden gaandeweg voor een omwenteling. Het is dus belangrijk innovaties en transities te stimuleren door veel te experimenteren.

SynErgy
In het wetenschappelijk project SynErgy hebben we onderzocht wat er op individueel plantniveau nodig is om planten optimaal aan te passen aan de groeiomstandigheden in de Kas van de Toekomst. Het onderzoek geeft daarmee antwoord op de technische vragen van telers. Met deze kennis kan de energieproducerende kas daadwerkelijk de kas van de toekomst worden.

Mobiliseren van duurzame consumptie
Groene marketingstrategieën zijn tot nu toe zelden succesvol. Duurzame producten en diensten hebben daardoor nog steeds een klein marktaandeel. Mensen blijken wel een positieve houding te hebben als het gaat om duurzaamheid, maar ze handelen daar niet naar.

Zelforganisatie van innovatienetwerken

De overheid initieert en stimuleert veel innovaties. Maar sociale actoren doen dat ook. Deze zogenaamde zelforganisatie is belangrijk voor duurzame ontwikkeling. En daarom onderzoeken we in dit wetenschappelijk project hoe die zelforganisatie tot stand komt en welke factoren succes en falen beïnvloeden.

Laatste wijziging aan dit dossier:

4 december 2014

Foto: TransForum