Blogpost

Brood voor de eendjes: parels voor de zwijnen

Gepubliceerd op
19 april 2021

Het huis waar we wonen is bestempeld als ‘waterwoning’. Dat wil zeggen dat we een grote gracht voor de huizen hebben, waar allerlei watervogels het goed hebben. Regelmatig zien we buren die hele boterhammen uit het raam gooien om de eendjes, de waterhoentjes en de meeuwen te voeren. Ze duiken er allemaal op, alsof we met een hongerwinter te maken hebben. Ik herinner mij ook dat ik vroeger met mijn moeder brood naar de eendjes ging brengen, als een soort goede daad.

Corné van Dooren, expert duurzaam eten Voedingscentrum
Corné van Dooren, expert duurzaam eten Voedingscentrum

Maar nu blijkt dat dit helemaal niet goed voor de eendjes is. Hun spijsvertering is helemaal niet geschikt voor brood en vooral het zout in brood doet hen niet goed. Bovendien weten gemeentes en stadsecologen maar al te goed dat er nog meer gevolgen aan zitten. Onderstaand bord kwam ik pas tegen: van brood gaan eenden dood, brood trekt ratten aan (die de ziekte van Weil kunnen verspreiden), brood veroorzaakt blauwalg en ook nog botulisme. Daarnaast kan het ook nog overlast van duiven en meeuwen veroorzaken. Kortom: helemaal niet zo’n goede daad!

voedselverspilling_brood_1.jpg

We meten als Voedingscentrum hoeveel voedsel er door huishoudens verspild wordt, het gaat om 34 kg per persoon per jaar. Ook eten dat voor mensen bedoeld is aan dieren voeren valt onder voedselverspilling. We spreken hierbij ook wel over de ‘Ladder van Moerman’: voedsel kun je het beste gewoon opeten en het slechtste verbranden als afval. Daartussen zitten allerlei stappen: aan de Voedselbank geven, recyclen tot bijvoorbeeld paneermeel, in diervoer verwerken, composteren, enzovoort. Aan dieren voeren is dus beter dan verbranden en minder goed dan gewoon opeten of weggeven.  

Ik heb even zitten rekenen, maar naar schatting geven we per persoon jaarlijks 1,3 kg brood aan dieren. Dat gaat dus om 37 sneetjes! Oftewel 27,5 miljoen broden per jaar voor heel Nederland! Zonde van het brood, zonde voor de natuur en de dieren.

En er is nog wat aan de hand. Voordat het brood op je bord ligt, heeft dat heel veel moeite en energie gekost. Er zijn zeker 7 mensen aan te pas gekomen, van boer tot bakker, om jou dat heerlijke brood te bezorgen. Daarvoor zijn naast tarwe, nog allerlei andere grondstoffen en energie nodig. Voor 1 brood is er ongeveer 1 vierkante meter land nodig. Er is kunstmest nodig voor het graan, fossiele energie voor de landbouwmachines, het transport naar de winkels en de ovens, plastic voor de zakken, et cetera.

Deze productie van brood zorgt voor ongeveer 1 kg CO2-uitstoot per brood. Met elke kilo eten die nodeloos weggegooid wordt, warmt de aarde een beetje op. Door geen voedsel te verspillen kun je 9% van je broeikasgasuitstoot die met je voedsel te maken heeft besparen. Dat gaat om zo’n 131 kg CO2 per jaar. Dat geldt niet alleen voor brood, maar vooral ook als je vlees en zuivel weggooit (zie figuur). Dus doe je het niet om de eendjes, dan doe je het voor het milieu!

voedselverspilling_brood_2.jpg

Brood is met 7,3 kg per persoon per jaar het meest verspilde product. Daarom willen we dit jaar extra aandacht geven om dit tegen te gaan. Allereerst door te laten beseffen hoe waardevol brood is en hoe goed het is dat je elke dag brood in huis hebt. Maar vooral hoe je kunt zorgen dat je het niet hoeft weg te gooien. Dat kan door niet meer te kopen dan je nodig hebt. Maar vooral ook door brood in te vriezen en alleen uit de vriezer te halen wat je op dat moment bij ontbijt of lunch nodig hebt. En ten slotte door tips te geven wat je met overgebleven brood kunt doen in tosti’s, door te roosteren, er croutons van te maken of wat dan ook.

Maar het begint bij het besef dat kapjes niet opeten of brood aan de eendjes geven ook verspilling is. Dan kun je het nog beter als ‘parels’ voor de zwijnen gooien, want dan heb je nog goede grondstof voor een lapje circulair vlees. En wil je toch de vogels in het park voeren, volg dan het advies van de Vogelbescherming om uitgebalanceerd voer te kopen op basis van tarwe en haver dat alles bevat wat eenden, zwanen en ganzen nodig hebben .

In aanloop naar de afsluiting van de MBO Challenge Voedselverspilling met een eindevenement op donderdag 22 april, besteedt Groen Kennisnet in de week van 19 tot en met 23 april extra aandacht aan het onderwerp voedselverspilling.