Nieuws

Heideherstel na plaggen met kalk en fosfaat

Gepubliceerd op
12 april 2021

Om vergraste droge heide te herstellen passen terreinbeheerders het plaggen van de heidebodem toe. Maar daarmee ontstaat er ook een fosfaattekort. Dat kun je herstellen met een fosfaatgift in combinatie met kalk. Ook op lange termijn heeft dit een positief effect.

Door ophoping van stikstof in de bovenlaag van de grond vergrassen heidevelden. Je kunt door heidebodems te plaggen, die ophoping van stikstof opheffen, maar daarmee haal je ook organische stof en fosfaten weg. Omdat het herstel van het fosfaatniveau lang duurt, is in experimenten gekeken of je herstel kunt bevorderen door een fosfaatgift. Daarnaast is kalk toegevoegd om de verzuurde grond te bufferen.

Bekalking

In 2012 is daarom op in Nationaal Park de Hoge Veluwe een experiment gestart waarbij in verschillende proefvlakken na het plaggen fosfaat of kalk is toegevoegd, of een combinatie van beide toevoegingen. De onderzoekers keken naar het effect op de vegetatieontwikkeling, op de ontwikkeling van de microfauna waarbij ze met name naar twee verwante veldkrekelsoorten keken (Gryllus campestris en Gryllus bimaculatus). En ze keken naar het effect op de bodemchemie.

Uit de eerste resultaten, die in 2016 werden gepubliceerd, bleek dat de toevoeging van fosfaat en kalk (dolokal 2 ton per hectare) een positief effect hadden. Om de effecten op middellange termijn te volgen hebben de onderzoekers in de zomer van 2019 opnieuw gekeken wat het effect wat van de behandelingen van de proefvlakken op bodemchemie, vegetatie en microfauna. Ook na zeven jaar waren de effecten van de behandelingen nog duidelijk meetbaar in de proefvlakken.

Verzuring

Zeven jaar na de bekalking is er nog steeds een pH-verhogend effect meetbaar. In niet bekalkte proefvlakken werd een pH van 3,4 gemeten, in bekalkte proefvlakken van 3,7. De grond is er dus minder zuur. Waar de kalkgift met fosfor werd gecombineerd werd een iets lagere pH gemeten. In het rapport schrijven de onderzoekers als verklaring dat in die poefvlakken de vegetatie een iets hogere groeisnelheid kende, waardoor verzuring optrad door zuurproductie van de plantenwortels.

De vegetatie was sinds 2015 niet verder verbeterd. Mogelijk heeft dit te maken met de droge zomer van 2018. Omdat ook rundvee in het gebied is ingeschaard, heeft dat zijn effect op de vegetatieontwikkeling. Maar de behandelde proefvlakken laten wel een grotere soortenrijkdom zien dan de niet behandelde proefvlakken. De effecten op fauna was helaas moeilijker meetbaar door recente inscharing met rundvee.

Aanbevelingen

In het rapport komen de onderzoekers met een aantal aanbevelingen voor het beheer. Voor herstel van de vegetatie na plaggen in vergraste droge heide is het goed maatregelen te nemen om de pH te herstellen en fosfaattekorten op te heffen. Toevoeging van fosfaat en kalk heeft een positief effect in combinatie met vervolgbeheer, stellen ze. In plaats van het snelwerkende dolokal zou je ook kunnen kiezen voor steenmeel, hoewel er nog niet veel kennis is van het effect van steenmeel op het herstel op langere termijn.

(Bron foto: Jan Nijman)