drone, akker

Big data: kunnen we het bijbenen?

Digitalisering, dataficering, robotisering: de een wil er weinig van weten, de ander is dolenthousiast. Zeker is dat de technologische ontwikkelingen in de agrifoodsector doordenderen. ‘Wat vraagt dat van bedrijven en in het bijzonder van mensen?’ Aan het woord is dr. Kees Lokhorst, onderzoeker bij Wageningen Livestock Research.

De land- en tuinbouw is een walhalla als het om big data gaat. Cijfers genoeg. Over mest, voer, water, temperatuur, medicatie, gewasbescherming, afval, groei, opbrengsten. Maar denk ook aan CO₂, ammoniak, stikstof en andere gehaltes. ‘Bijna alles is te meten. De hamvraag is wat je met deze informatie doet. Hoe analyseer je het? Welke verbanden leg je? Hoe haal je er waarde uit?’

Kees_Lokhorst_lr.jpg

Kees Lokhorst werkt ruim 30 jaar in het onderzoeksvak. De afgelopen vijf jaar was hij lector Herd Management en Smart Dairy Farming bij Hogeschool Van Hall Larenstein. Momenteel is hij onderzoeker bij Wageningen Livestock Research en onder andere kwartiermaker bij Groenpact van het versnellingsprogramma Digitalisering en Technologisering.

Volgens Lokhorst kijken ondernemers in de land- en tuinbouw wisselend naar big data. ‘Lang niet iedereen staat te trappelen om allerlei technologische ontwikkelingen. Aan de ene kant groeit een jonge generatie boeren en tuinders op die steeds meer gewend raakt aan begrippen zoals blockchain, internet of things, augmented reality. Aan de andere kant zie je de zittende generatie boeren en tuinders. Zij krabben zichzelf weleens achter de oren: wat moeten we nu toch weer doen met al die nieuwe snufjes?’

Wees weerbaar en kritisch

Wanneer stopt het? Wanneer krijgen we rust? Dat is wat veel ondernemers denken. ‘Maar die rust komt niet’, voorspelt de Wageningse onderzoeker. ‘De snelheid van de ontwikkelingen neemt exponentieel toe. Dat maakt dat bedrijven weerbaar moeten zijn.’

‘Ook is het belangrijk om kritisch te zijn. Bijvoorbeeld door te onderzoeken wat al die datastromen kunnen betekenen voor jouw eigen producten en processen. Een nieuwe technologie moet fitten in je eigen bedrijf. Wat vertellen de data ons? En is een nieuwe techniek kansrijk genoeg om erin te investeren?’

Veel ontwikkelingen zijn bezig met een opmars en moeten zichzelf nog bewijzen. Met behulp van de Gartner Hype Cycle kan je voorspellingen doen. Dit is een meetlat waarlangs men opkomende technologieën legt. Het geeft je een idee van de mogelijke impact. Zo kan je zelf beslissen welke innovatie je de moeite waard vindt om te volgen.

Wat vragen razendsnelle technologische en digitale ontwikkelingen van mensen?

Volgens Lokhorst ligt de grootste uitdaging bij het menselijke aspect. ‘Welke vaardigheden hebben we nodig om vorm en inhoud te geven aan de enorme beschikbaarheid aan gegevens? Hoe kunnen we het bijbenen?’

Over een poos gaan we steeds meer nieuwe beroepen zien, zoals de digitale dierenarts op afstand, de dronepiloot of de vertical farmer. Of een begeleider van diergezondheid op afstand die 20 veehouders ondersteunt en feedback geeft.

Boer wordt geen data-analist

Worden boeren straks halve data-analisten? ‘Nee hoor, in de basis blijven boeren gewoon boeren’, denkt de onderzoeker. ‘Dieren hebben verzorging nodig. Dat was 100 jaar geleden zo en dat blijft zo. Net zoals dat planten groeien en de bodem bewerkt moet worden. De basisprocessen veranderen niet. Maar de schaal en complexiteit wel. Net als de systemen waarin ondernemers verantwoording moeten afleggen. Die worden steeds uitgebreider en daarmee vaak ingewikkelder.’

Al die veranderingen. Dan praten we nog niet eens over de politieke, economische en klimatologische uitdagingen die op agrarische ondernemers afkomen. En hoe zit het met de consument? Lokhorst: ‘Gezien de eisen die consumenten tegenwoordig stellen en de service die ze nu vaak krijgen, verwacht ik in de toekomst veel van dienstverlening. Hoe werkt het principe ‘voor 23 uur besteld, morgen in huis’ door in de land- en tuinbouw?’

Samenwerken is het toverwoord

Wat ook verandert, is de manier van samenwerken. ‘De groene sector worstelt met een tekort aan technologiekennis. Tegelijkertijd willen ICT’ers die zich richten op de land- en tuinbouw meer van agrifood weten. Daarom is samenwerken het toverwoord. Als je samen niet in staat bent om informatie goed te interpreteren, dan wordt het lastig om de juiste conclusies te trekken.’

Lokhorst vervolgt: ‘De behoefte aan mensen die de taal spreken van beide domeinen wordt steeds groter. Hier ligt een uitdaging voor onderwijsinstellingen. Vervolgens is het voor de groene arbeidsmarkt weer de kunst om afgestudeerden met deze specifieke expertise aan te trekken, zeker omdat recruiters uit andere sectoren voor ze in de rij staan.’

Het nut en de noodzaak om in te spelen op razendsnelle technologische en digitale ontwikkelingen is bij velen bekend. ‘Mensen zijn nieuwsgierig, willen weten wat de toegevoegde waarde is van big data. Alleen zie deze materie maar eens in de vingers te krijgen.’

Gelukkig is er goed nieuws: volgens de Wageningse onderzoeker is het wel degelijk mogelijk om alle ontwikkelingen bij te benen. ‘Zoek de samenwerking, ben niet bang, blijf wel kritisch. Ga nieuwe technologieën niet uit de weg maar ren ook niet hijgerig achter hypes aan. Beter is om rustig na te gaan wat wel en wat niet bij jouw bedrijf past. Zorg dat het kennisniveau op peil blijft, zodat het mogelijk is om jezelf een beeld te vormen van de potentie van al die nieuwigheden. Pas dan kijk je naar de benodigde vaardigheden.’

Tekst: Sanne Jansen

(Foto's bron: Pexels, Wageningen University & Research)